Serwis poświęcony

40 rocznicy

powstania Solidarności

Strefa administratora

Solidarnośćburzy mury

  • Wstęp-"Posłanie"
  • SMOT czyli ...
  • W dokumentach ukraińskiej KGB
  • Oni kruszyli mury
  • Dysydenci w Europie Wschodniej
  • Spotkania w górach
  • Festiwal we Wrocaławiu
  • Solidarność a rozpad komunizmu
  • Współpraca
  • Grantodawca

Wstęp - Europejska Solidarność

40 lat temu, w czasie pierwszej tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”, nieoczekiwanie przyjęto „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”. Tekst Posłania, dzisiaj uważany za symboliczny, jest jednocześnie niedoceniany. Miał jednak istotne znaczenie.

dr hab. Filip Musiał

SMOT czyliPierwszy Niezależny Związek Zawodowy

  • Zdławiona inicjatywa

    dr Andrzej Grajewski

    W październiku 1978 r. grupa dysydentów ogłosiła w Moskwie powstanie Wolnego Ogólnozawodowego Związku Ludzi Pracy (SMOT). Była to pierwsza w Związku Sowieckim próba stworzenia niezależnego związku zawodowego.

    więcej

Solidarność w dokumentach KGB Ukraińskiej SRS

Solidarność w znacznie większym stopniu, aniżeli sądzimy, już w 1981 r. wpływała na zmiany społeczno-polityczne w Związku Sowieckim. W ocenie ukraińskiego KGB pod wpływem Solidarności szerzyły się nastroje antysowieckie i powstawały inicjatywy tworzenia niezależnych związków zawodowych.

dr Andrzej Grajewski

Dysydenciw Europie Wschodniej

  • Wściekłość i nadzieja

    Lucie Szymanowska

    Wściekłość komunistycznych władz oraz nadzieja w szeregach ich przeciwników – takie reakcje wywołało w ówczesnej Czechosłowacji powstanie Solidarności oraz sformułowane na jej I Krajowym Zjeździe „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”.

    więcej

  • Magiczne słowo „Solidarność”

    Dr Jana Prymachenko

    Zbigniew Brzeziński niegdyś powiedział, że „Bez Ukrainy Rosja przestanie być imperium”. Dlatego w czasach sowieckich Kreml robił wszystko, aby utrzymać ową zbuntowaną prowincję w orbicie swojego wpływu. Powstanie „Solidarności” w Polsce dawało nadzieję działaczom ukraińskiej opozycji pragnącej wydostać się spod kontroli Moskwy.

    więcej

  • Litewska droga do niepodległości

    Laurynas Vaičiūnas

    Kulminacją społecznej mobilizacji narodów bałtyckich był Łańcuch Bałtycki. 23 sierpnia 1989 r. około dwóch milionów Litwinów, Łotyszy i Estończyków połączyło się w żywym łańcuchu od Wilna do Tallina, by potępić pakt Ribbentrop-Mołotow i zademonstrować dążenia niepodległościowe.

    więcej

  • Opozycja w NRD. Aktywna mniejszość

    dr Filip Gańczak

    Wschodnioniemiecki reżim długo chełpił się, że w kraju nie ma nastrojów wywrotowych. Dysydenci nie mieli łatwego życia, ale uparcie podkopywali komunistyczną dyktaturę.

    więcej

  • Opozycja na Słowacji

    Dr hab. Mirosław Szumiło

    Ruch dysydencki (opozycyjny) na Słowacji w latach komunizmu posiadał swoją regionalną specyfikę i znacząco różnił się od czeskiej opozycji politycznej.

    więcej

  • Oblicza węgierskiej opozycji

    doc. dr hab. Maciej Szymanowski

    „Zamiast protestować, załóżcie własną partię. Co prawda traficie do więzienia, ale wszystko wskazuje na to, że nie będziecie długo siedzieć” – zauważył wiosną 1988 r. po wykładzie o polskiej Solidarności wygłoszonym w Collegium Bibó w Budapeszcie profesor Wacław Felczak – legendarny kurier tatrzański.

    więcej

Spotkaniaw górach

Działacze polskiej i czechosłowackiej opozycji od końca lat 70. do upadku komunizmu spotykali się w Beskidach, Tatrach i Karkonoszach tworząc unikalną w Bloku Wschodnim sieć kontaktów personalnych oraz kanałów przerzutu literatury i prasy opozycyjnej. Ważną rolę w tych działaniach odgrywali działacze z Wrocławia, którzy byli inicjatorami powołania w 1981 r. Solidarności Polsko-Czechosłowackiej. Relacje trzech z nich prezentujemy.

dr Andrzej Grajewski

Festiwalwe Wrocławiu

  • Uwertura rewolucji

    dr Łukasz Kamiński

    Na początku listopada 1989 r. wielu Czechów i Słowaków przyjechało do Wrocławia, by zasmakować polskiej wolności. Dwa tygodnie później wybuchła aksamitna rewolucja.

    więcej

Solidarnośća rozpad komunizmu

„ Polska tworzy odrębną epokę w świecie totalitarnym i zapoczątkowuje jego kres” napisał w łagrze w 1981 r. największy ukraiński poeta tej doby Wasyl Stus. Przeczuwał, że powstanie niezależnego związku zawodowego w Polsce będzie mieć konsekwencje dla całego Bloku Wschodniego. Przełomowy okazał się 1989 r., kiedy legalizacja NSZZ „Solidarność” oraz zwycięstwo jej kandydatów w częściowo wolnych wyborach parlamentarnych zapoczątkowało procesy nazwane Jesienią Narodów oznaczające kres komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej. Dwa lata później rozpadł się Związek Sowiecki.

Współpraca Centrum Historii Zajezdnia

Grantodawca projektu

Partnerzy projektu